Akademia Leona Koźmińskiego

ROZMOWY

Rozmowa z Davidem Schraderem

Spotkanie:

PRZECINEK, CZY KROPKA

Moderator: Naszym gościem jest prof. David Schrader – amerykański filozof i etyk. Zapraszamy do rozmowy.
prof_Schrader: Witam serdecznie. Zostałem zaproszony m.in. przez Psychologię Biznesu www.biznes.org.pl
W świecie dzisiejszym możemy dostrzec dwie różne tendencje: globalizację, czyli tendencję do patrzenia na zewnątrz i bałkanizację, czyli tendencję do patrzenia do wewnątrz. Globalizacja niesie ze sobą dużo nadziei dla nas wszystkich, ale powinniśmy być również ostrożni jeśli o nią chodzi. Nadzieją jest to, że coraz łatwiej możemy poznać ludzi, których inaczej nigdy byśmy nie poznali, np. poprzez Internet czy poprzez podróże lotnicze, jak również poprzez handel. Tak, że są to szanse do zrozumienia się nawzajem coraz lepiej. Po stronie zagrożeń powinniśmy być szczególnie ostrożni jeśli chodzi o kultury państw bogatych, które mogą być tą lub inną drogą „narzucone”.

~franko: Czy istnieje coś takiego jak etyka w biznesie – jeżeli tak to na czym ona polega?

~on,.,.: Zastanawia mnie fakt czy dzisiaj jest miejsce na etykę w biznesie, co Pan o tym myśli?
prof_Schrader: Myślę, ze etyka biznesu jest szczególnie ważna we współczesnym świecie. Bardzo duża cześć biznesu we współczesnym świecie prowadzona jest przez ogromne korporacje i właśnie ten fakt, że są to tak wielkie organizacje może pozwolić na istnienie pewnego rodzaju ekranu, za którym niewidzialni stają się ludzie podatni na różnego rodzaju przedsięwzięcia nieetyczne, np. korupcję.
Kluczową sprawą wydaje się, żeby tak tworzyć struktury tych wielkich organizacji, aby uniknąć możliwości ukrywania czegokolwiek i tak, aby coraz większa ilość informacji stawała się jawna.

~kolega_z_bloku_:): A czy istnieje etyka w polityce ?
prof_Schrader: Tak i dokładnie dla tych samych przyczyn co powyżej.

Grandpa_Johny_Aswalt: Profesorze – Czy korupcja jest zjawiskiem masowym?
prof_Schrader: Korupcja zawsze towarzyszyła ludziom. Ponieważ korupcja występuje przede wszystkim wtedy, kiedy pojawia się pokusa, a jak wiemy pokusy istniały odkąd istnieją ludzie.

~szkodnik1: Czy nie uważa Pan, że Kościół jest jedną z największych korporacji ??
prof_Schrader: Kościół zdecydowanie jest organizacją, ale znacznie różni się od organizacji tradycyjnego typu. Charakter organizacji w dużej mierze kształtowany jest przez jej cele. Organizacje biznesowe starają się przede wszystkim zarabiać pieniądze. Kościół stara się uczyć wg słów Boga.

~mona_1: Co tak naprawdę według Pana oznacza globalizacja i jakie niesie zagrożenia dla nas Polaków?
prof_Schrader: Zagrożeniem największym jest to, żeby w ramach członkostwa Polski w UE nie dopuścić, aby kultura polska traktowana była jako coś zaściankowego.

~krzysztof_duszkiewicz: Czy nie uważa Pan, że globalizacja i amerykanizacja jest już w Polsce faktem? (szczególnie to drugie)
prof_Schrader: Jestem tutaj pierwszy dzień i pierwszy raz w życiu, ale pierwszą rzeczą, jaką zobaczyłem z okna tramwaju była restauracja McDonald. I widzę dookoła samochody amerykańskie, słyszę amerykańską muzykę i oglądam amerykańską telewizję w hotelu.

~ars_moriendi: Rozwój masmediów czyni z naszego świata globalną wioskę. Tak stwierdził ktoś mądrzejszy ode mnie. Czy sądzi Pan, że w istocie powinniśmy się obawiać takiego zagrożenia, czy globalizacja i technologia informacyjna mogą zniszczyć nasze budowane tyle lat tradycje?
prof_Schrader: Nie uważam, że tak musi być. I pozwólcie, że opowiem o tym w kontekście tej „wioski”. Załóżmy, że Ty i ja jesteśmy sąsiadami w tej wiosce. Możemy żyć w tej samej wiosce i wyznawać różne wartości, nieprawdaż? Jeśli nasze wartości są na tyle bliskie, żeby żyć obok siedzi jako sąsiedzi, to znaczy, że mimo to, że jesteśmy w jednej wiosce jest nadal dużo miejsca dla różnic.

~garret16_1: Czy nie uważa Pan, że globalizacja jest zwykłym przejawem dojrzałości doczesnego świata? Ziemia się kurczy i łączy wszystkie nacje i społeczeństwa!!!
prof_Schrader: W bardzo wielu aspektach jest to przejaw dojrzałości ludzkości. To jest dojrzałość, żeby widzieć odrobinę dalej niż czubek własnego nosa.
Ale odniosę się jeszcze do tego, co powiedziałem przed chwilą, nie możemy pozwolić, żeby globalizacja uczyniła z nas wszystkich ludzi, którzy są nadmiernie do siebie podobni, a jeśli już podobni, to podobni w sensie najważniejszych, uniwersalnych wartości.

justine255: Chciałabym się zapytać, co Pan myśli na temat fundamentalizmu na Bliskim Wschodzie, czy Europa poradzi sobie z tym problemem?
prof_Schrader: Bardzo trudne pytanie. Fundamentalizm, czy to chrześcijański, czy muzułmański jest zawsze wyzwaniem dla procesu globalizacji, ponieważ stanowi tendencję patrzenia do wewnątrz zamiast na zewnątrz. Trzeba podkreślić, że wiele wartości, które napędzają proces globalizacji to wartości materialne oraz handel. A wszelkiego typu fundamentaliści kładą o wiele mniejszy nacisk na kwestie materialne czy komercyjne, a o wiele większy na kwestie duchowe.
I wyzwaniem dla tych, którym bliskie są idee globalizacji jest sprawić, aby zarówno jedna jak i druga strona pogodziła się z faktem, że globalizacja nie oznacza odrzucenia wartości duchowych.

justine255: Czy państwa europejskie powinny ingerować w politykę krajów Bliskiego Wschodu?

~Ekonomista: Europa powinna zostawić trudy odbudowy Iraku i innych państw dotkniętych polityką Ameryki samej Ameryce!!! Oni się wtrącili do świata Bliskiego Wschodu i oni go powinni sami naprawić, czy Pan Profesor tak uważa??
prof_Schrader: Pytanie nie jest typu „tak” lub „nie”. Z pewnością problemy Bliskiego Wschodu są niezwykle ważne dla wszystkich nas i istotną rzeczą jest zastanowić się, co my wszyscy możemy zrobić pozytywnego dla rozwiązania tych problemów.
Podam przykład ministrów krajów europejskich, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji, którzy zaangażowali się na temat sytuacji nuklearnej w Iranie.

~brunetkawysoka: Czy mógłby Pan prof. określić w jakim kierunku idzie proces globalizacji- czy jest to ideologia, która rozwinie się na cały świat – łącznie z Afryką?
prof_Schrader: Z pewnością globalizacja wkrótce dosięgnie także Afryki. Obecnie Afryka stawia czoło ogromnie poważnym problemom, takim jak epidemie i głód i społeczeństwo globalne po prostu nie może tego ignorować.

~brunetkawysoka: Co stanowi według Pana prof. – najważniejszy cel w globalizacji?
prof_Schrader: Nie sądzę, żeby globalizacja jako taka miała swój cel w rodzaju oczekiwanego wyniku. Raczej globalizacja ma swój cel w samym procesie polepszania komunikacji oraz zaangażowania w różnego typu problemy lokalne. I znowu, porównanie do globalnej wioski wydaje się adekwatne, ponieważ w takiej wiosce interesują nas problemy sąsiadów.

~robsen: Czy nie uważa Pan, że taka globalizacja może przyczynić się do stagnacji światowej gospodarki, poprzez brak swego rodzaju konkurencyjności poszczególnych państw itp. Moim zdaniem technologia inżynieria potrzebuje jakiegoś bodźca do rozwoju , a co może nim być w zglobalizowanym świecie?
prof_Schrader: Bardzo dobre pytanie. Globalizacja może prowadzić do tego typu stagnacji, ale nie musi. Odpowiedź na to pytanie prowadzi do rozważanie struktur organizacji oraz władzy ekonomicznej. Jeśli proces globalizacji będzie kontrolowany przez bardzo małą liczbę ośrodków władzy ekonomicznej, wtedy stagnacja może być realnym zagrożeniem.
Korzenie klasycznej ekonomii mówią nam, że konkurencyjność stanowi bodziec do rozwoju podczas gdy monopolizacja stanowi przyczynę stagnacji.

~ars_moriendi: Ale czy społeczeństwa, które z natury rzeczy różnią się od siebie, powinny bezkrytycznie przyjmować obcą kulturę? Tak właśnie się dzieje. Czy to nie przejaw choroby społeczeństw?

~Ltj_Mi-koła-j: Mówi Pan, że globalizacja nie ma na celu ujednolicenia kulturowego…dlaczego więc jest to jednym z najbardziej postrzegalnych jej objawów?
prof_Schrader: Wróćmy do komentarza, który pozwoliłem sobie zrobić na samym początku. Taka kulturowa uniformizacja jest jednym z potencjalnych zagrożeń, które niesie ze sobą globalizacja. Ale naprawdę sąsiedzi nie muszą być identyczni, żeby być dobrymi sąsiadami.
Jedno z poprzednich pytań dotyczyło stopnia dojrzałości ludzkości. Powiem tak: wśród naprawdę dojrzałych ludzi można znaleźć przyjaciół nawet jeśli znacząco się oni od siebie różnią. Weźmy np. sytuację w USA, która jest mi bliska, jeśli przyjrzymy się 12, 13-letnim dzieciom, to zauważymy, że w większości dobierają sobie oni takich przyjaciół, którzy są podobni do nich samych. Ale u dorosłych ludzi nie jest to niezbędne. Bywa, że dorośli ludzie radują się, gdy napotykają na różnice u swoich przyjaciół.

~Devilek_26: Globalizacja to tworzenie molochów, które same w sobie stanowią niebezpieczeństwo dla indywidualności – kto i jak ma je kontrolować – skoro one będą stanowić siłę, z którą nie warto zaczynać – np. z powodów ekonomicznych…??
prof_Schrader: Tak, to może być niebezpieczne. Nie sądzę jednak, że globalizacja polega na tworzeniu molochów. Uważam, że globalizacja to tworzenie nowych technologii w komunikacji i transporcie. Oczywiście, wielkie korporacje mogą i używają tych technologii, aby zwiększać swą potęgę, ale w tym samym czasie jednostki mogą używać tych samych narzędzi. Ja sam np. jestem zwykłą jednostką, której nowoczesne technologie komunikacji pozwalają wymieniać pocztę drogą elektroniczną z kolegami z całego świata.

~Devilek_26: Jak odnoszą się do globalizacji środowiska islamskie – chodzi mi o starcie dwóch i ich wpływ na globalizację polityczną i gospodarczą- co z wyrównaniem poziomów w standardzie życia mieszkańców – kraje bogate nie chcą utrzymywać biednych, czy to zahamuje ten proces ??
prof_Schrader: To są dwa oddzielne problemy. Stosunki pomiędzy krajami biednymi i bogatymi zdecydowanie stanowią jeden z najważniejszych problemów procesu globalizacji. Ale myślę, że sytuacja związana z fundamentalistami islamskimi to innego typu problem. Np. Turcja jest krajem, który jest zdecydowanie muzułmański, ale nie fundamentalistyczny.
Wielu Turków postrzega proces globalizacji jako nadzieję dla swojego kraju na to, że będzie bogatszy i że będzie lepiej prosperował. Niestety, fundamentaliści najczęściej nie są zainteresowani tym, żeby wymieniać wartości ekonomiczne z innymi krajami. Czasem zainteresowani są „intelektualną korupcją” bardziej niż siłą ekonomiczną.

~numerek: Czy koncentracja kapitału w krajach wysoko rozwiniętych wpłynie pozytywnie na proces globalizacji ?
prof_Schrader: Tak, uważam, że jedną z najważniejszych kwestii dotyczącą współczesnej gospodarki jest kwestia, w jaki sposób kapitał jest zakumulowany. Uważam zdecydowanie, że kapitał powinien być rozproszony.
Żeby dać ilustrację: najbardziej scentralizowanymi posiadaczami kapitału w USA są fundusze emerytalne. Jest to akumulacja kapitału pojedynczych osób zarządzanego w sposób scentralizowany. Ale zauważmy, że ten sam kapitał mógłby równie dobrze być zarządzany przez dużą liczbę osób, jeśli każdy emeryt posiadał swoją własną pulę akcji.
Jeśli duży kapitał zarządzany jest przez pojedynczych ludzi, nie sądzę, by był to właściwy model. Dla mnie proces pozytywny polega na jak największym rozproszeniu kapitału.

~Ekonomista: Czy według Pana globalizacja powinna „przejąć” gospodarkę słabszych państw, czy też pomóc jej podnieść się na nogi? 
prof_Schrader: Są dwa rodzaje biednych krajów. Niektóre biedne kraje mają bogactwa naturalne, które są pożądane przez kraje bogate. W tym wypadku problemem jest jak ułożyć relacje między bogatymi krajami, a tymi właśnie krajami, które posiadają bogactwa, tak aby obie strony korzystały, a nie tylko jedna.
Ten typ krajów biednych, który niestety nie posiada bogactw naturalnych to oczywiście problem natury poważniejszej. Problem ten polega na tym, czy jest sposób, aby wprowadzić te kraje na drogę nawet powolnego rozwoju, czy też będą one wiecznie prosić o „jałmużnę”. Nie będę udawał, że znam rozwiązanie tego ostatniego problemu.
Jeśli po raz kolejny wrócimy do analogii „globalnej wioski”, możemy dojść do wniosku, że generalnie ludzie są całkiem hojni w pomocy biedniejszym sąsiadom. Ale sztuką jest , żeby zaproponować im pewien rodzaj wędki zamiast kolejnej ryby.
Podkreślmy, że w rzece muszą być jednak ryby, aby ten proces się udał. Czyli jaki rodzaj wędki należałoby wymyślić, zależy już od sytuacji lokalnej.
Moderator: Dziękujemy naszemu gościowi za udział w czacie. 
prof_Schrader: Dziękuję uczestnikom czata, to była duża przyjemność móc się z Wami spotkać.
Moderowała: Małgorzata Skrobecka