Akademia Leona Koźmińskiego

ARTYKUŁY

Dlaczego twój mózg potrzebuje wakacji?

Autor: Prof. UAM dr hab. Maciej Błaszak

Powiedzielibyśmy, że mózg podczas wakacji wypoczywa, podobnie jak jego właściciel. Nic jednak bardziej błędnego – wyłączenie pracy zadaniowej oznacza dla mózgu poświęcenie się tematom, które dla człowieka mają kluczowe znaczenie, zarówno w wymiarze ewolucyjnym jak i osobniczym. To kim jesteśmy i kim być możemy kształtuje się w większym stopniu na wakacjach niż w pracy.

Za pracą zadaniową – wydajną i nastawioną na wynik – kryje się sieć wykonawcza mózgu (central executive network), zlokalizowana w obszarze grzbietowo-bocznej kory przedczołowej. Sieć ta testuje wiarygodność hipotez wygenerowanych w czasie wolnym: jak dobrze hipoteza 1 tłumaczy to co dzieje się w firmie, a jak dobrze robi to konkurencyjna hipoteza 2. Warunkiem efektywnej pracy – od poniedziałku do piątku – są zatem refleksyjne wakacje, kiedy umysł nie tyle koncentruje się na świecie, co raczej przebywa we własnym towarzystwie, kreując hipotezy wyjaśniające to, co czeka nas po powrocie. Refleksja czasu wolnego angażuje sieć stanu spoczynkowego (default mode network). O tym jak jest ona ważna może świadczyć fakt, że nawet kilkusekundowe przerwy w pracy zadaniowej zmieniają konfigurację aktywności mózgu, odłączając boki i załączając przyśrodkową korę przedczołową, odpowiedzialną za kreatywne generowanie hipotez (o tym już wiemy), tworzenie nowych kategorii mentalnych (czyli „szuflad” porządkujących to, co dociera ze świata), czytanie umysłów innych („co szef miał na myśli kiedy to powiedział?”), oraz aksjologiczną ocenę działań („jak on mógł mi coś takiego powiedzieć?”). Kluczowa rola wakacji wynika z faktu, że większość zadań sieci stanu spoczynkowego związanych jest z inteligencją społeczną, będącą najważniejszą ewolucyjną zdobyczą człowieka. Odczytywanie intencji innych osób i motywowanie pozafinansowe są niezbędne dla prowadzenia nowoczesnego biznesu, a także dla utrzymania zadowalającego zdrowia psychicznego. O tym jak nam się w życiu wiedzie możemy się przekonać nie w firmie, ale na urlopie, kiedy uwolniona sieć stanu spoczynkowego zmusza nas do – niekoniecznie przyjemnej – refleksji: Jak nam się układa z innymi?, Czy zachowujemy się przyzwoicie?, itd. Mózg jest maszyną ustalania życiowych priorytetów, pozwalających nie tylko sensowniej zarabiać pieniądze, ale przede wszystkim zbudować poczucie szczęścia. Najlepszym okresem ustalania życiowej agendy jest czas wolny wakacji.

Prof. UAM dr hab. Maciej Błaszak, wykładowca neuroekonomii na Psychologii Biznesu dla Menedzerow,